Afgan mültecilere kapılarını hangi ülkeler açtı?

Dünya çapında başkanlar Afganistan’dan ayrılmak isteyenlere yardım kelamı verdiler, lakin bunun yerine gelişlerini engellemek için tel örgüler yükseliyor üzere görünüyor. Pekala mültecilere yardım etmek için neler yapılıyor ve memleketler arası bir göçmen krizi mi yaklaşıyor?

Uzaktan bakıldığında, Afganistan ve Pakistan ortasındaki en işlek hudut geçişinde durum neredeyse olağan görünüyor.

Fakat daha yakından baktığınızda ne kadar değişimin yaşandığını görüyorsunuz.

Birkaç gün evvel yüzlerce panik halindeki Afgan sivil, Afganistan’ın Pakistan sonundaki Torkham kasabasında toplandı.

Lakin sadece tüccarların yahut geçerli seyahat evrakları olanların geçişine müsaade veriliyor ve Pakistan hududundaki yetkililer BBC Urduca’ya, ülkeye geçmeye çalışanlara uygulanan güvenlik taraması prosedürünü hızlandırdıklarını söyledi.

Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği’ne (UNHCR) nazaran, on yıllardır Pakistan’da yaşayan yaklaşık 1,4 milyon kayıtlı Afgan mülteci var. Kayıt dışı olanlar da hesaba katıldığında sayı ikiye katlanıyor.

Tel örgüler yükseliyor

Taliban ülkeyi ele geçirdiğinden beri, hükümetler büyük ölçekli muhtemel bir göçmen krizine karşı tedbirler almaya başladı.

UNHCR’ye nazaran yaklaşık 780.000 Afgan’a konut sahipliği yapan İran, hudut görevlilerine geçiş noktalarında görülen Afgan vatandaşlarını geri çevirme talimatı verdi.

3,6 milyon kayıtlı Suriyeli mültecinin yanı sıra başka milletlerden yaklaşık 320.000 bireye mesken sahipliği yapan Türkiye, İran üzerinden gelecek muhtemel bir Afgan göçmen dalgasından uzun müddettir telaş duyuyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, son haftalarda yüzlerce Afgan’ın ülkeye geçtiği İran sonu boyunca yükselen duvarın inşaasını tamamlama kelamı verdi.

Milletlerarası toplum yardım etmek için ne yapıyor?

Bu ortada ABD ve Avrupa ülkeleri, 20 yıllık askeri operasyon sırasında tercüman ve öbür destekleyici vazifelerde Batılı güçlerle çalışan binlerce Afgan’ı tahliye ediyor.

ABD’nin talebi üzerine Uganda, 2000 Afgan mülteciyi kabul etti.

İlginizi Çekebilir;  Johnson’dan Brexit için son hamle

Kanada, ortalarında bayan başkanlar, insan hakları çalışanları ve gazetecilerin de olduğu 20.000 kişiyi Taliban’ın intikam hareketlerinden korumak için ülkeye kabul edeceğini duyurdu.

İngiltere de, beş yıllık bir müddet içinde 20.000 kişiyi ülkeye yerleştirme kelamı verdi ve birinci 5.000 mültecinin bu yıl gelmesi bekleniyor.

Almanya’ya Afgan vatandaşlarını taşıyan birinci uçak, Özbekistan’dan kalktıktan sonra Çarşamba günü ülkeye vardı.

Başbakan Angela Merkel, Almanlarla birlikte çalışan Afganlar, insan hakları aktivistleri, avukatlar ve risk altında olduğu düşünülen öteki şahıslar de dahil olmak üzere 10.000 kadar kişinin tahliye edilmesi gerektiğini söyledi.

Lakin AB önderleri, durumun kıtada büyük ölçekli bir göçmen krizine yol açabileceğine dair kaygılarını de lisana getirdiler.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron Pazartesi günü bir televizyon konuşmasında, Avrupa ülkelerinin “büyük çaplı sistemsiz göç akışını öngörmeleri ve kendilerini muhafazaları gerektiğini” söyledi.

Macron, “Avrupa tek başına mevcut durumun sonuçlarına katlanamaz” dedi.

‘İnsanları güvenliğe kavuşturun’

Berlin’de, Alman hükümetinin daha fazla mülteciye müsaade vermesini talep eden bir protestoya katılan aktivist Alina Lyapina, hükümetinin “başarısız olduğunu” söyledi.

Reuters’a verdiği demeçte, “Tehlikedeki insanları güvenliğe kavuşturmak için Afganistan’dan Almanya’ya acil olarak hava köprüsü oluşturulmasını talep ediyoruz” dedi.

Yakın vakte kadar, Batılı ülkeler hudut dışı edilenleri Afganistan’a geri taşıyan uçuşlar düzenliyordu.

BM Mülteciler Yüksek Komiseri Filippo Grandi, BBC’ye verdiği röportajda, hükümetleri hudut dışı süreçlerini durdurmaya çağırdı.

Afganistan’ın komşularına, bilhassa İran ve Pakistan’a, Taliban idaresi altında güvenliklerinden tasa eden Afganlara kaçış imkanı sağlamak için sonlarını açık tutma daveti yaptı.

‘Acil yardım’

Her iki ülkenin de uzun vakittir Afganlar için bir sığınak olduğunu kabul eden Grandi, daha fazla mülteci ile başa çıkmak için muhtemelen önemli mali ve lojistik yardıma muhtaçlık duyacaklarını söyledi.

İlginizi Çekebilir;  Aslı Tandoğan ve ailesi koronavirüse yakalandı

Uzun vadede, krize deva olmak için geniş kapsamlı bir yine iskan programına muhtaçlık duyulabilir.

Ancak BM yetkilisi, insanların ülke dışına çıkmasına müsaade verilmediği için büyük bir göçmen akını olacağından “şüphe duyduğunu” söyledi.

Grandi, “Önemli bir noktayı unutmayalım: Afganistan’da ülke içinde yerinden edilmiş üç milyondan fazla insan var. Son birkaç günde yüzbinlerce insan taşındı. Acil yardıma muhtaçlıkları var” dedi ve ekledi:

“Siyasetten bağımsız olarak, Afganistan’daki durumu istikrara kavuşturmak için çalışmaya devam edecek insani yardım kuruluşlarını desteklemek değerli, zira bu insanların birden fazla için tek seçenek bu olacak.”

* BBC Urduca’dan Sarah Atiq, Pakistan’ın kuzeybatısındaki Torkham hudut kapısından bildirdi.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.