İrtifa hastalığı: nedenleri, belirtileri ve tanı

Yürüyüş yaptığınızda, tırmandığınızda, ata bindiğinizde veya diğer yüksek irtifa aktivitelerini yaptığınızda, vücudunuz oksijen açlığı yaşıyor olabilir.

Oksijen eksikliği irtifa hastalığına neden olabilir. İrtifa hastalığı genellikle 8.000 fit ve üzerindeki rakımlarda görülür. Bu yüksekliğe alışkın olmayan insanlar en savunmasız olanlardır. Semptomlar baş ağrısı ve uykusuzluğu içerir.

Yükseklik hafife alınmamalıdır. Durum tehlikeli olabilir. Yükseklik hastalığı tahmin edilemez – yüksek rakımlarda yaşayan herkes hastalanabilir.

Semptomlar neler?

Yükseklik hastalığının belirtileri hemen veya kademeli olarak ortaya çıkabilir. Yükseklik hastalığının belirtileri şunları içerir:

  • mizah
  • uykusuzluk hastalığı
  • baş ağrısı
  • mide bulantısı
  • kusmak
  • hızlı kalp atımı
  • Nefes darlığı (eforla veya eforsuz)
  • Daha ciddi semptomlar şunları içerir:
  • cilt renginde değişiklik (mavi, gri veya soluk)
  • bilinç bulanıklığı, konfüzyon
  • öksürük
  • kanlı mukusu öksürmek
  • göğüste sıkışma
  • azalmış bilinç
  • düz bir çizgide yürüyememe
  • istirahatte nefes darlığı

Yükseklik hastalığı türleri nelerdir?

AMS
Akut dağ hastalığı (AMS), irtifa hastalığının en yaygın şeklidir. AMS semptomları alkole çok benzer.

zec
Akut dağ hastalığı devam ettiğinde yüksek irtifa serebral ödemi (HACE) oluşur. HACE, beynin şiştiği ve normal şekilde çalışmayı bıraktığı ciddi bir AMS şeklidir. HACE semptomları şiddetli AMS semptomlarına benzer. En belirgin semptomlar şunları içerir:

çok uykulu
karışıklık ve tahriş
yürüme zorluğu
Tedavi edilmezse HACE ölümcül olabilir.

YENİDEN
Hepatoselüler karsinom (HAPE), HACE’nin bir ilerlemesidir, ancak bağımsız olarak ortaya çıkabilir. Akciğerlerde aşırı sıvı birikerek normal fonksiyonlarını zorlaştırır. HAPE’nin belirtileri şunları içerir:

Egzersiz sırasında nefes darlığı artar
güçlü öksürük
zayıflık
Acil dekompresyon veya oksijen ile tedavi edilmezse HAPE ölümcül olabilir.

Yükseklik hastalığına ne sebep olur?

Vücudunuz yüksekliğe uyum sağlamazsa, yükseklik hastalığı geliştirebilirsiniz. Yükseklik arttıkça hava incelir ve oksijenle doygunluğu azalır. İrtifa hastalığı genellikle 8.000 fitin üzerindeki rakımlarda görülür. Yürüyüşçülerin, kayakçıların ve maceracıların yüzde yirmisi 2500 ila 18000 fit arasında irtifa hastalığı yaşıyor. 50 fitin üzerindeki rakımlarda sayıları yüzde 18.000’e çıkıyor.

İlginizi Çekebilir;  Türkiye'de son 24 saatte 358 bin 251 Kovid-19 testi yapıldı, 27 bin 259 kişinin testi olumlu çıktı, 203 kişi ömrünü yitirdi.

Kimler irtifa hastalığı riski altındadır?

Daha önce irtifa hastalığı geçirmediyseniz, risk altındasınız. Yüksekliği kademeli olarak artırırsanız, risk de azalır. İki gün boyunca 8.200 ila 9.800 fit arasında tırmanırsanız, riski azaltabilirsiniz.

Yükseklik hastalığınız varsa risk artar. Hızlı tırmanıyorsanız ve günde 1.600 fitten fazla tırmanıyorsanız, siz de risk altındasınız demektir.

Devamını oku: KOAH ve yüksek irtifa »

Yükseklik hastalığı nasıl teşhis edilir?

Doktorunuz size irtifa hastalığı belirtileri aramak için bir dizi soru soracaktır. Ayrıca siz nefes alırken bir stetoskop ile göğsünüzü dinleyeceklerdir. Akciğerlerdeki çıtırtı veya çıtırtı sesleri, içlerinde sıvı olduğunu gösterebilir. Bu acil tedavi gerektirir. Doktor ayrıca sıvı veya akciğer hasarı belirtileri aramak için göğüs röntgeni çekebilir.

Yükseklik hastalığı nasıl tedavi edilir?

Yere inmek, irtifa hastalığının ilk belirtilerini hemen giderir. Ancak, akut dağ hastalığının ilerlemiş semptomları varsa, tıbbi yardım almalısınız.

Acetazolamide, irtifa hastalığının semptomlarını hafifletir ve nefes almayı iyileştirmeye yardımcı olur. Size steroid deksametazon da verilebilir.

Diğer tedaviler arasında inhalatörler, yüksek tansiyon ilaçları (nifedipin) ve fosfodiesteraz inhibitörleri bulunur. Akciğerlerdeki arterlerdeki basıncı azaltmaya yardımcı olurlar. Kendi başınıza nefes alamıyorsanız, bir solunum makinesi yardımcı olabilir.

Yükseklik hastalığının komplikasyonları nelerdir?

Yükseklik hastalığının komplikasyonları şunları içerir:

  • pulmoner ödem (akciğerlerde sıvı)
  • beyin tümörü
  • yemek için
  • ölüm
  • Uzun vadeli beklentiler nelerdir?
  • Hafif irtifa hastalığı olan kişiler, hızlı bir şekilde tedavi edilirse iyileşebilir. İlerlemiş irtifa hastalığı vakalarının tedavisi daha zordur ve acil bakım gerektirir. Bu yükseklikteki insanlar beyin şişmesi, koma ve ölüm riski altındadır.

Yükseklik hastalığını önleyebilir misiniz?

Tırmanıştan önce semptomların farkında olun. Semptomlarınız varsa asla yüksek irtifada uyumayınız. Dinlenirken semptomlarınız kötüleşirse inin. Yeterince sıvı alırsanız, irtifa hastalığına yakalanma riskinizi azaltabilirsiniz. Her ikisi de dehidrasyona katkıda bulunduğundan, alkol ve kafeini de azaltmalı veya bunlardan kaçınmalısınız.

İlginizi Çekebilir;  Aşı kararsızlığı: "Covid-19 salgınını sonlandırabilmek için en tesirli formül aşılanma"

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.